Tafels oefenen (groep 4, 5 en 6)

Wat een kind precies moet kennen

Onder “de tafels kennen” verstaan scholen: elke som uit de tafels van 1 tot en met 10 binnen ongeveer drie seconden kunnen beantwoorden, in willekeurige volgorde, zonder tussenstappen. Dat laatste is belangrijker dan het lijkt. Een kind dat 7 × 8 uitrekent via 7 × 4 = 28 en dan verdubbelt, kent de som niet — het rékent hem uit. Dat werkt prima op een toets van tien sommen, maar het loopt vast zodra 7 × 8 ergens middenin een deelsom of een breuk opduikt.

In groep 4 komen de tafels van 1, 2, 5 en 10 aan bod, in groep 5 de rest tot en met 10, en in groep 6 volgen 11 en 12 plus grotere keersommen. De meeste scholen toetsen aan het eind van groep 5 alle tafels door elkaar.

De slimme volgorde

De volgorde 1, 2, 3, 4, 5… is de traagste route. Beter is het om te beginnen met de tafels die op een patroon rusten, want die geven een kind meteen een groot gebied “gratis”:

• Tafel van 1 en 10 — vrijwel geen werk, maar wel meteen twintig sommen binnen.
• Tafel van 2 — verdubbelen, iets wat kinderen vaak al kunnen.
• Tafel van 5 — het patroon 5, 10, 15, 20 zit al in klokkijken en tellen.
• Tafel van 4 — twee keer verdubbelen (4 × 6 = 6 dubbel, en nog eens dubbel).
• Tafel van 3 en 6 — 6 is simpelweg de tafel van 3 verdubbeld.
• Tafel van 9 — heeft een eigen truc: het antwoord van 9 × n is altijd één tiental minder dan 10 × n. 9 × 7 = 70 − 7 = 63.
• Tafel van 8 en 7 — deze blijven als laatste over, en dat is precies de bedoeling.

Door de omkeerregel (3 × 8 is hetzelfde als 8 × 3) is een kind dat de tafels tot en met 6 kent, al meer dan de helft van de tafel van 7 en 8 de baas. Wat er dan nog echt overblijft aan onbekende sommen is verrassend weinig: 7 × 7, 7 × 8, 7 × 9, 8 × 8, 8 × 9 en 9 × 9. Zes sommen. Die zes verdienen extra aandacht, de rest komt met herhaling.

Waar het meestal misgaat

Opzeggen in plaats van kennen. Veel kinderen kunnen de tafel van 7 vlekkeloos opdreunen, maar hebben bij 7 × 6 een halve seconde nodig om intern het rijtje te starten. Toets daarom altijd door elkaar, nooit op volgorde.

Te vroeg door. Een tafel die op 80 procent zit, gaat bij het door elkaar oefenen alsnog onderuit. Beter twee weken langer bij dezelfde tafel dan drie tafels die half blijven hangen.

Tempo verwarren met begrip. Snelheid mag pas het doel worden als een kind snápt wat 6 × 4 betekent: zes groepjes van vier. Kan het dat niet uitleggen of natekenen, dan is drillen zinloos.

Wat je thuis kunt doen

Vijf minuten per dag verslaat een half uur in het weekend, met ruime marge. Herhaling met korte tussenpozen is precies waar het geheugen op reageert.

Koppel sommen aan dingen die je toch al doet: acht eieren in een doos van twee rijen, vier borden met elk drie aardappelen, de kilometerteller in de auto. En laat het kind af en toe de vraag stellen in plaats van beantwoorden — uitleggen waarom 6 × 7 hetzelfde is als 7 × 6 zet meer vast dan tien keer het antwoord opzeggen.

Merk je frustratie? Stop dan. Rekenangst kost uiteindelijk meer tijd dan hij ooit oplevert.